ایر کانوایر یک سیستم نقاله است که به جای استفاده از مکانیزمهای سنتی مانند تسمه یا اسکرو، از جریان هوا برای انتقال مواد استفاده میکند. این دستگاه بهخصوص در صنایعی که نیاز به جابهجایی سریع و مداوم مواد سبک و ریزدانه (مانند پودرها، دانهها و محصولات غذایی) دارند، به کار میرود. این سیستم در صنایع مختلف مانند سیمان، صنایع غذایی، پتروشیمی، داروسازی و فرآوری مواد معدنی کاربرد دارد و بهویژه برای حمل پودرها، ذرات ریز و مواد گرانولی سبک در مسیرهای افقی، شیبدار و حتی عمودی مورد استفاده قرار میگیرد.
ایر کانوایر با استفاده از فشار هوا یا خلا مواد را از نقطهای به نقطه دیگر منتقل میکند. در این سیستم، هوای فشرده یا مکش ایجاد شده توسط یک دمنده (Blower) یا کمپرسور، مواد را از طریق لوله یا کانالهای انتقال حرکت میدهد.
ایر کانوایرها بسته به قدرت دمنده و ابعاد کانالها قادر به جابهجایی مواد با ظرفیتهای مختلف هستند. برای مثال، ظرفیت حمل میتواند از ۱۰۰ کیلوگرم در ساعت تا چندین تن در ساعت متغیر باشد.
ایر کانوایرها را میتوان بر اساس نوع عملکرد به دو دسته کلی تقسیم کرد:
⦁ ایر کانوایر تحت فشار (Positive Pressure Air Conveyor)
در این سیستم، هوای فشرده از طریق یک کمپرسور یا دمنده (Blower) تولید شده و از طریق لولههای مخصوص، مواد را به سمت مقصد حرکت میدهد. این نوع ایر کانوایر بیشتر برای جابهجایی مواد به فواصل طولانی استفاده میشود.
مشخصات فنی:
⦁ فشار کاری: ۰.۵ تا ۲ بار
⦁ سرعت جریان هوا: ۲۰ تا ۵۰ متر بر ثانیه
⦁ قطر لوله: از ۲ اینچ تا ۱۲ اینچ (۵۰ تا ۳۰۰ میلیمتر)
⦁ ظرفیت انتقال: ۵ تا ۱۰۰ تن در ساعت
⦁ حداکثر مسافت انتقال: تا ۳۰۰ متر
مزایا:
مناسب برای مسیرهای طولانی و نیاز به سرعت بالا
جلوگیری از آلودگی محیطی و کاهش گرد و غبار
کاهش استهلاک قطعات مکانیکی (زیرا قطعات متحرک کمتری دارد)
معایب:
مصرف بالای انرژی برای تولید هوای فشرده
نیاز به سیستم فیلتراسیون قوی برای جلوگیری از ورود ذرات ناخواسته
⦁ ایر کانوایر تحت خلأ (Vacuum Air Conveyor)
این سیستم از خلا برای مکش مواد از یک محل به محل دیگر استفاده میکند. در این حالت، مواد به داخل جریان هوا کشیده شده و به سمت مقصد حرکت میکنند. این نوع بیشتر برای حمل مواد به فواصل کوتاه و در سیستمهای ایمنی بالا به کار میرود. در این سیستم، یک پمپ خلأ (Vacuum Pump) باعث ایجاد مکش شده و مواد را از نقطه ورودی به مقصد منتقل میکند.
مشخصات فنی:
⦁ فشار خلأ: ۰.۲ تا ۰.۹ بار
⦁ سرعت جریان هوا: ۱۵ تا ۳۰ متر بر ثانیه
⦁ قطر لوله: ۲ تا ۸ اینچ (۵۰ تا ۲۰۰ میلیمتر)
⦁ ظرفیت انتقال: ۵ تا ۵۰ تن در ساعت
⦁ حداکثر مسافت انتقال:تا ۱۵۰ متر
مزایا:
مناسب برای جابهجایی مواد حساس که نباید تحت فشار بالا قرار بگیرند
کاهش خطر انفجار و اشتعال در مواد پودری و قابل اشتعال
امکان جمعآوری مواد از چندین نقطه و انتقال به یک مقصد مشترک
معایب:
محدودیت در مسافت انتقال نسبت به سیستم فشار مثبت
نیاز به فیلترهای قدرتمند برای جلوگیری از ورود مواد به داخل پمپ
یک سیستم ایر کانوایر شامل اجزای اصلی زیر است:
⦁ دمنده یا کمپرسور(Blower/Compressor): منبع تولید جریان هوا است که هوا را به سیستم وارد میکند یا خلا لازم برای مکش مواد را ایجاد میکند.
⦁ کانال یا لوله انتقال(Conveying Duct/Pipe): لولهای که مواد همراه با جریان هوا از داخل آن عبور میکنند. این لولهها ممکن است از مواد مختلفی مانند فلز، PVC یا فولاد ضد زنگ ساخته شوند.
⦁ ورودی و خروجی مواد: ورودی سیستم محلی است که مواد به سیستم اضافه میشوند و خروجی محلی که مواد از سیستم خارج میشوند. این ورودی و خروجیها معمولاً به صورت قیفهای جمعکننده طراحی میشوند.
⦁ سیستم فیلتراسیون(Filtration System): فیلترها بهخصوص در سیستمهای مکش استفاده میشوند تا از ورود ذرات مواد به داخل تجهیزات هوا جلوگیری کنند.
⦁ سیستم جداسازی(Separation Unit): در برخی از ایر کانوایرها، سیستمهای جداسازی مانند سیکلون یا باگ فیلترها نصب میشوند تا مواد از جریان هوا جدا شوند.
